Odpowiedź w skrócie
Odpowiedź w skrócie
Ra był egipskim bogiem słońca, światła, porządku i królewskiej władzy. Wyobrażano go najczęściej jako mężczyznę z głową sokoła, zwieńczoną dyskiem słonecznym otoczonym kobrą. Jego codzienna podróż po niebie symbolizowała odradzanie się świata, a nocna wyprawa przez zaświaty — zwycięstwo porządku nad chaosem.
Jak przedstawiano Ra?
Najbardziej rozpoznawalne elementy to:
- głowa sokoła;
- dysk słoneczny;
- ureusz, czyli wyprostowana kobra chroniąca boga i króla;
- berło i znak anch;
- słoneczna barka.
Ra mógł być również przedstawiany jako skarabeusz Chepri o poranku, człowiek lub sokół w południe oraz Atum wieczorem. Nie były to trzy całkowicie oddzielne „osoby”, lecz różne obrazy cyklu słońca.
Podróż barką słoneczną
W dzień Ra płynął po niebie barką Mandżet. Po zachodzie wchodził do świata podziemnego i podróżował nocną barką Mesektet. W kolejnych godzinach nocy musiał pokonać niebezpieczeństwa i olbrzymiego węża Apopisa, uosobienie chaosu.
O świcie słońce pojawiało się ponownie. Dla Egipcjan nie był to automatyczny proces astronomiczny, lecz codzienny triumf kosmicznego ładu, do którego przyczyniały się rytuały bogów, faraona i kapłanów.
Heliopolis — miasto Ra
Najważniejszym ośrodkiem kultu było Iunu, greckie Heliopolis, położone na obszarze dzisiejszego Kairu. Tam rozwijano teologię enneady: grupy dziewięciu bóstw wywodzących świat od boga stwórcy Atuma, z którym Ra został silnie połączony jako Ra-Atum.
Świątynie Heliopolis zostały w znacznej części rozebrane w późniejszych epokach, ale wpływ tamtejszych kapłanów na religię Egiptu był ogromny.
Ra i faraon
Od czasów Starego Państwa królowie używali tytułu „Syn Ra”. Imię tronowe faraona umieszczano w kartuszu i wiązano z boskim porządkiem. Nie oznaczało to prostego stwierdzenia, że władca jest dosłownie słońcem. Faraon pełnił rolę ziemskiego gwaranta maat — właściwego porządku świata.
Dlaczego Amon-Ra?
Bóstwa egipskie mogły łączyć się, gdy wzrastało znaczenie ich ośrodków kultu. Amon, ważny bóg Teb, został w Nowym Państwie połączony z Ra jako Amon-Ra. Pozwalało to przedstawić lokalnego boga jako ukrytą, niewidzialną siłę oraz widzialne słońce o uniwersalnym zasięgu.
Ra, Horus i Ozyrys
Ra miał silny związek z Horusem, również przedstawianym jako sokół. Powstały formy takie jak Ra-Horachte — „Ra-Horus Horyzontów”. W tekstach zaświatowych Ra łączył się nocą z Ozyrysem: słońce i władca umarłych wzajemnie umożliwiali sobie odrodzenie.
Ciekawostka
Imię Ramzes oznacza „Ra go zrodził”. Wiele egipskich imion teoforycznych zawierało imię boga i wyrażało opiekę lub związek z bóstwem.
Źródła
- The Metropolitan Museum of Art, materiały o religii starożytnego Egiptu: https://www.metmuseum.org/toah/hd/egod/hd_egod.htm
- British Museum, kolekcja egipska: https://www.britishmuseum.org/collection/galleries/egyptian-sculpture