Werdykt: mit
Werdykt: mit
Nie ma naukowych dowodów, że osoby związane z otwarciem grobowca Tutanchamona zginęły wskutek nadnaturalnej klątwy. Legenda rozwinęła się po śmierci lorda Carnarvona w 1923 roku i została rozdmuchana przez prasę. Wielu ludzi, którzy weszli do grobowca, żyło jeszcze przez dziesięciolecia — sam Howard Carter zmarł w 1939 roku w wieku 64 lat.
Co stało się lordowi Carnarvonowi?
Carnarvon finansował wykopaliska Cartera. Kilka miesięcy po odkryciu grobowca zmarł w Kairze. Przyczyną była infekcja po skaleczeniu miejsca ukąszenia komara, powikłana zapaleniem płuc. Śmierć bogatego sponsora krótko po spektakularnym odkryciu była idealnym materiałem dla gazet.
W relacjach dodawano dramatyczne szczegóły: awarię prądu w Kairze, śmierć psa Carnarvona czy tajemnicze ostrzeżenia. Część tych historii była przesadzona, niesprawdzalna albo łączona z wydarzeniami dopiero po fakcie.
Czy w grobowcu znajdował się napis z klątwą?
Nie znaleziono słynnego zdania typu „śmierć przyjdzie na szybkich skrzydłach do tego, kto naruszy spokój faraona”. Takie formuły krążą w kulturze popularnej, ale nie były inskrypcją umieszczoną przy wejściu do KV62.
W starożytnym Egipcie istniały teksty ostrzegające przed naruszaniem grobów, zwłaszcza w prywatnych mastabach i grobowcach dostojników. To jednak nie dowodzi działania klątwy Tutanchamona.
A bakterie, grzyby i toksyny?
Stare zamknięte pomieszczenia mogą zawierać pleśnie, pył, odchody zwierząt lub drobnoustroje. Archeolodzy stosują dziś środki ochrony. Nie wykazano jednak, aby konkretny patogen z grobowca Tutanchamona wywołał serię zgonów odkrywców.
Gdy analizuje się listy rzekomych „ofiar klątwy”, często obejmują one osoby bardzo luźno związane z odkryciem i pomijają uczestników, którzy żyli długo. To klasyczny błąd selekcji danych.
Dlaczego legenda nadal działa?
- łączy śmierć, złoto i tajemniczy grobowiec;
- pojawiła się w epoce masowej prasy konkurującej sensacyjnymi nagłówkami;
- grobowiec odkryto niemal nietknięty, co pobudzało wyobraźnię;
- kultura popularna utrwaliła motyw ożywionej mumii i zemsty faraona.
Co jest naprawdę niezwykłe?
Prawdziwa historia nie potrzebuje klątwy. Niezwykłe jest zachowanie tysięcy przedmiotów, skala pracy dokumentacyjnej i to, ile znalezisko powiedziało o życiu, religii i rzemiośle XVIII dynastii.
Źródła
- British Museum, „Tutankhamun: ancient and modern perspectives”: https://www.britishmuseum.org/visit/object-trails/tutankhamun-ancient-and-modern-perspectives
- Penn Museum, „The Curse of the Curse of the Pharaohs”: https://www.penn.museum/sites/expedition/the-curse-of-the-curse-of-the-pharaohs/
- Griffith Institute, Tutankhamun: Anatomy of an Excavation: http://www.griffith.ox.ac.uk/discoveringTut/
